Een brief van de Belastingdienst in de bus. Een bedrag dat je moet betalen... terwijl je nog geen aangifte hebt gedaan.
Dat klinkt vreemd. Maar de voorlopige aanslag is eigenlijk gewoon een manier om inkomstenbelasting gespreid te betalen in plaats van alles achteraf ineens. Niets alarmerends wel iets om goed te begrijpen, want dit is ook wat de Belastingdienst graag wilt.
Als het bedrag niet klopt met wat je dit jaar verwacht te verdienen, kun je hem aanpassen. En dat is precies waar dit artikel over gaat.
De Belastingdienst wacht niet tot je aangifte inkomstenbelasting hebt gedaan om belasting te innen. Als ze verwachten dat je een flink bedrag verschuldigd bent, sturen ze alvast een voorlopige aanslag. Dat is een inschatting van je belasting voor het lopende jaar.
Je betaalt dat bedrag in een keer of in maandelijkse termijnen, verspreid over het jaar. Na je aangifte wordt het definitief verrekend: heb je te veel betaald, dan krijg je terug. Heb je te weinig betaald, dan betaal je bij.
De voorlopige aanslag is dus geen straf of dreiging. Het is een soort van betalingsregeling - een die je de moeite bespaart om aan het einde van het jaar een groot bedrag ineens neer te leggen.
Ik weet ook dat genoeg pessimistische ondernemers het als een geldwolven-actie van de Belastingdienst zien. Maar waarom zou een medewerker wel elke maand belasting (via loonheffing) moeten afdragen en een ondernemer niet?!
Niet in je eerste jaar. Daarna op basis van oude winst aangifte van 2 jaar geleden.
Als je net start als zzp'er, heeft de Belastingdienst nog geen historisch inkomen van je. Zij kunnen dus geen inschatting maken. In je eerste jaar ontvang je geen voorlopige aanslag. Je betaalt alles achteraf via de aangifte.
Meer over hoe belasting werkt in je eerste jaar lees je in dit artikel over inkomstenbelasting zzp eerste jaar.
Vanaf het derde jaar - automatisch op basis van twee jaar geleden. Dus een voorlopige aangifte 2026 is gebasseerd op aangifte jaar 2024 die je dus in voorjaar 2025 hebt ingediend.
Zodra de Belastingdienst je aangifte van jaar één heeft verwerkt, weten ze wat je hebt verdiend. Daarmee schatten ze in wat je twee jaar daarna waarschijnlijk betaalt en sturen ze een voorlopige aanslag.
Die aanslag ontvang je doorgaans aan het begin van het belastingjaar, soms al in december van het jaar daarvoor. Je betaalt voor 28 februari het bedrag of het eerste termijn.
Simpel gezegd: ze nemen je belastbare winst vs inkomen van twee jaar geleden als uitgangspunt en passen de actuele tarieven toe.
Dat werkt goed als je inkomen stabiel blijft. Maar zzp-inkomens zijn zelden precies hetzelfde als het jaar ervoor. Heb je een goed jaar achter de rug maar verwacht je dit jaar minder te verdienen? Dan is je voorlopige aanslag te hoog. Andersom: groeit je omzet flink? Dan is hij te laag.
De Belastingdienst weet dat niet tenzij jij hem aanpast.
Als je voorlopige aanslag hoger is dan wat je uiteindelijk verschuldigd bent, betaal je gedurende het jaar meer dan nodig. Na je inkomstenbelasting aangifte krijg je het verschil terug, maar in de tussentijd staat dat geld op de rekening van de Belastingdienst in plaats van op die van jou.
Dat is niet dramatisch, maar het beïnvloedt wel je cashflow. Zeker als je een minder goed jaar hebt, wil je dat geld liever zelf beschikbaar houden.
Als je voorlopige aanslag lager is dan je werkelijke belastingaanslag, betaal je gedurende het jaar te weinig. Na je aangifte volgt een naheffing - een bedrag dat je ineens moet betalen.
Als je intussen niet hebt gereserveerd, kan dat onaangenaam uitpakken. Vandaar dat maandelijks reserveren altijd verstandig blijft, ook als je een voorlopige aanslag hebt.
Aanpassen doe je via Mijn Belastingdienst - het online portaal op belastingdienst.nl. Daar log je in met je DigiD en pas je de aanslag aan op basis van je verwachte inkomen voor het lopende jaar.
Zo werkt het in drie stappen:
Voordat je aanpast, wil je weten wat je dit jaar waarschijnlijk betaalt. Gebruik daarvoor de rekentool die berekent je verwachte inkomstenbelasting op basis van je omzet en aftrekposten.
Ga naar belastingdienst.nl → Mijn Belastingdienst → Inkomstenbelasting. Kies het juiste jaar → Voorlopige aanslag wijzigen.
De Belastingdienst past de aanslag aan op basis van wat je invult. Je ontvangt een nieuwe beschikking met het herziene bedrag en de nieuwe termijnbedragen.
Let op: weet eerst hoeveel inkomstenbelasting het wordt op basis van je verwachte belastbare winst. Je moet die winst in te vullen en daarvoor moet je een volledige aangifte doorlopen, dus ook de jaarrekening met de balans en winstrekening, Dit is veel werk en vereist enige kennis. Je kunt het uitbesteden aan een boekhouder. Een alternatief is het zo eenvoudig mogelijk te houden en zorgen dat een ding juist is: de winst. Dus een beetje rommelen totdat jij de juiste, gewenste voorlopige aanslag eruit krijgt. Dit is een tip geweest van een belastinginspecteur.
Wil je weten wat jouw verwachte IB is voor dit jaar zodat je kunt beoordelen of je voorlopige aanslag klopt?
De rekentool berekent het op basis van jouw omzet en situatie.
Niet elk jaar hoef je de voorlopige aanslag aan te passen. Maar in deze drie situaties is het zeker de moeite waard:
Je aanslag is deze situatie te laag en je loopt het risico op een naheffing. Aanpassen voorkomt dat je aan het einde van het jaar voor een verrassing staat.
Je aanslag is dan te hoog en betaal je maandelijks meer dan nodig. Aanpassen geeft je direct meer ruimte in je cashflow.
Bijzondere situaties - een groot eenmalig project, een periode van ziekte, of een jaar met weinig werk - zorgen voor een aanslag die het lopende jaar niet goed weergeeft. Controleer dan altijd of aanpassen zinvol is.
Let op: als je te weinig belasting hebt gereserveerd, dan i dat geen argument om je voorlopig aanslag te verlagen.
Ja, de voorlopige aanslag is een betalingsverplichting. Je betaalt het bedrag in een keer of maandelijkse termijnen. Als je het niet eens bent met het bedrag, pas je hem aan via Mijn Belastingdienst, maar de termijnen lopen door totdat de nieuwe aanslag is verwerkt.
De voorlopige aanslag wordt vaak - een eigen keuze - in termijnen geïnd - maandelijks, automatisch via een incasso of handmatig. Je hoeft daar niets voor te regelen. Als je geen automatische incasso hebt ingesteld, moet je er zelf voor zorgen. - op tijd!
De Belastingdienst verstuurt herinneringen en aanmaningen. Bij aanhoudend niet-betalen kunnen er invorderingsmaatregelen volgen, inclusief rente. Als je tijdelijk niet kunt betalen, kun je bij de Belastingdienst een betalingsregeling aanvragen of de voolopige aanslag wijzigen tot een lager bedrag. Dat is altijd beter dan niets doen.
Niet zeker of jouw voorlopige aanslag klopt?
Bereken eerst wat je dit jaar waarschijnlijk betaalt dan weet je of aanpassen nodig is.
→ Naar de inkomstenbelasting rekentool voor zzp'ers
PS Dit artikel is gebaseerd op de werkwijze van de Belastingdienst voor het belastingjaar 2026. Controleer actuele informatie via belastingdienst.nl of bereken je persoonlijke situatie met de rekentool.